{"id":29362,"date":"2026-03-01T00:03:00","date_gmt":"2026-02-28T23:03:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/?p=29362"},"modified":"2026-02-28T22:24:16","modified_gmt":"2026-02-28T21:24:16","slug":"1-marca-1946-r-powstal-ks-om-tur-zawisza-lubin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/2026\/03\/01\/1-marca-1946-r-powstal-ks-om-tur-zawisza-lubin\/","title":{"rendered":"1 marca 1946 r. powsta\u0142 KS OM TUR \u201eZawisza\u201d Lubin"},"content":{"rendered":"\n

Dzieje lubi\u0144skiego pi\u0142karstwa doczeka\u0142y si\u0119 skromnej monografii wydanej na 70-lecie klubu oraz zaledwie kilku stron w wydanej przez Muzeum Historyczne w Lubinie publikacji o lubi\u0144skim sporcie. Aktualnie nad ksi\u0105\u017ck\u0105 o tej tematyce pracuje Franciszek Hawrysz, ale nie jest jeszcze znany termin jej wydania. Temat wi\u0119c nadal wymaga szerszego opisu, a mowa tutaj przecie\u017c o drugim najbardziej utytu\u0142owanym klubie pi\u0142karskim Dolnego \u015al\u0105ska.<\/p>\n\n\n\n

W tek\u015bcie postaram si\u0119 Wam przybli\u017cy\u0107 pocz\u0105tki lubi\u0144skiej pi\u0142ki no\u017cnej oraz protoplasty \u201eZag\u0142\u0119bia\u201d Lubin, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 dwukrotnym mistrzem Polski i dziesi\u0105tym klubem w tabeli wszech czas\u00f3w Ekstraklasy. Opisano okoliczno\u015bci powstania klubu, zaczynaj\u0105c od roku 1945 r. i za\u0142o\u017cenia KS OM TUR, a ko\u0144cz\u0105c na powstaniu w dniu 1 marca 1946 r. KS OM TUR \u201eZawisza\u201d Lubin.<\/p>\n\n\n\n

Zasadniczym problemem przy pr\u00f3bie zmierzenia si\u0119 z pionierskim okresem pi\u0142ki no\u017cnej w Lubinie jest brak \u017ar\u00f3de\u0142. Je\u017celi chodzi o archiwalia, to dokumenty do kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 dotychczas dotrze\u0107 prezentuj\u0105 si\u0119 bardzo skromnie. Niestety miasto jak i klub nie mia\u0142o szcz\u0119\u015bcia to lokalnych kronikarzy. Ponadto w klubie nie zachowa\u0142a si\u0119 \u017cadna kronika, kt\u00f3ra ukazywa\u0142aby histori\u0119 powstania i rozwoju klubu. Bardzo cennym i pomocnym \u017ar\u00f3d\u0142em jest prasa, jednak\u017ce w przypadku pierwszych lat powojennych s\u0105 to tytu\u0142y o zasi\u0119gu wojew\u00f3dzkim i informacj\u0119 dotycz\u0105ce Lubina i tamtejszego sportu, w tamtym czasie o\u015brodka miejskiego o marginalnym znaczeniu, s\u0105 bardzo rzadkie i zazwyczaj lakoniczne, cz\u0119stokro\u0107 ograniczaj\u0105ce si\u0119 do przedstawienia wyniku danego spotkania.<\/p>\n\n\n\n

W lipcu 1945 r. do Lubina przyby\u0142y pierwsze transporty polskiej ludno\u015bci. Rozpocz\u0119to zasiedlanie miasta i organizowanie si\u0119 polskiego \u017cycia spo\u0142ecznego. Podobnie jak w innych miastach, tak i tutaj powstawa\u0142y r\u00f3\u017cne organizacje i stowarzyszenia. Pionierami lubi\u0144skiego sportu, by\u0142o ko\u0142o Organizacji M\u0142odzie\u017cy Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (OM TUR), organizacji m\u0142odzie\u017cowej zwi\u0105zanej z Polsk\u0105 Parti\u0105 Socjalistyczn\u0105 (PPS). OM TUR zorganizowa\u0142 \u015bwietlic\u0119 w by\u0142ej gospodzie zlokalizowanej zaraz obok dworca kolejowego w Lubinie. Spotykali si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c pi\u0142karze. Niewiele wiadomo o pierwszych miesi\u0105cach dzia\u0142alno\u015bci klubu, nie zachowa\u0142y si\u0119 \u017cadne kroniki, zapiski czy dokumenty. Wszystko na czym mo\u017cna si\u0119 oprze\u0107 to tzw. przekaz ustny. Zachowa\u0142o si\u0119 kilka nazwisk i nieopisanych fotografii. Zreszt\u0105 problem\u00f3w jest tutaj o wiele wi\u0119cej, gdy\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet sprzeczne daty powstania samego ko\u0142a OM TUR Lubin. We wspomnianych wy\u017cej publikacjach podaje si\u0119 dat\u0119 10 sierpnia 1945 r., aczkolwiek jedyny znany dokument datuj\u0105cy powstanie lubi\u0144skiego oddzia\u0142u tego stowarzyszenia datowany jest na 20 wrze\u015bnia 1945 r. \u00d3w dokument odnalaz\u0142em w Archiwum Pa\u0144stwowym we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/a> [Fot. Dokument z dat\u0105 powstania OMTUR]<\/p>\n\n\n\n

Tworzone kluby w pocz\u0105tkowej fazie napotyka\u0142y wiele przeszk\u00f3d. Brak struktur organizacyjnych sprawia\u0142, \u017ce poczynania te mia\u0142y raczej charakter improwizowany. Rozgrywano pomi\u0119dzy sob\u0105 spotkania o charakterze towarzyskim, ewentualnie o puchar ufundowany przez starost\u0119 lub dyrektora miejscowego zak\u0142adu. Dru\u017cyny pi\u0142karskie cz\u0119sto nie posiada\u0142y odpowiedniego obuwia pi\u0142karskiego czy stroj\u00f3w, brakowa\u0142o pi\u0142ek, a czasami nie mia\u0142y nawet odpowiedniego boiska. Stowarzyszenia sportowej nie dysponowa\u0142y w\u0142asnymi \u015brodkami, nie otrzymywa\u0142y pomocy finansowej na zakup sprz\u0119tu, remontu zniszczonych boisk, stadion\u00f3w itd. Tak te\u017c rzecz mia\u0142a si\u0119 w Lubinie. Jak wspomina\u0142 jeden z pionier\u00f3w, J\u00f3zef Bodziony:<\/p>\n\n\n\n

\u201eKa\u017cdy z nas, dzia\u0142acz i pi\u0142karz, w jednej osobie, kupi\u0142 sobie sprz\u0119t za w\u0142asne oszcz\u0119dno\u015bci. Nikt nie \u017ca\u0142owa\u0142 tego wydatku, wr\u0119cz przeciwnie. Byli\u015bmy szcz\u0119\u015bliwi, \u017ce b\u0119dziemy grali. Kto m\u00f3g\u0142 pomaga\u0142 w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b. Szewcy szyli pi\u0142ki i reperowali buty wy\u0142\u0105cznie za dzi\u0119kuj\u0119. Podobnie by\u0142o z innymi us\u0142ugami natury technicznej. \u2013 Ka\u017cde nasze spotkanie by\u0142o dla miasta wydarzeniem. Na mecze wyje\u017cd\u017ca\u0142y za nami prawie wszystkie lubi\u0144skie samochody, po brzegi nabite roz\u015bpiewanymi kibicami. Nawet niepowodzenia nie psu\u0142y nikomu humoru. Traktowali\u015bmy sport jak rozkoszn\u0105 zabaw\u0119. Kibice, kt\u00f3rzy nie mogli z nami wyjecha\u0107 do przeciwnika, czekali zwykle do wieczora na placu przy dworcu kolejowym. Na jego \u015brodku sta\u0142a fontanna. Gdy zwyci\u0119\u017cyli\u015bmy obje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 j\u0105 od lewej strony dooko\u0142a i a\u017c tyle razy, ile wbili\u015bmy goli. Gdy przegrali\u015bmy trzeba j\u0105 by\u0142o obje\u017cd\u017ca\u0107 z drugiej strony. Kibicom to wystarcza\u0142o\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wiadomo, \u017ce dru\u017cyna w 1945 r gra\u0142a na poniemieckim stadionie, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 mniej wi\u0119cej w miejscu obecnej restauracji \u201eBaron\u201d, a wcze\u015bniej \u201eLutni\u201d na ul. Ko\u015bciuszki. Po zaj\u0119ciu tego obiektu przez wojsko radzieckie teren ten zosta\u0142 zniszczony przez ci\u0119\u017cki sprz\u0119t wojskowy. Dlatego wiosn\u0105 1946 r. wybudowano nowy obiekt przy ul. Odrodzenia 28. W mi\u0119dzyczasie lubi\u0144ska dru\u017cyna by\u0142a zmuszona do rozgrywania swoich mecz\u00f3w na stadionie w \u015acinawie. Pierwsze mecze, datowane jeszcze na 1945 r. dru\u017cyna OM TUR rozgrywa\u0107 mia\u0142a z dru\u017cynami \u017co\u0142nierzy radzieckich stacjonuj\u0105cych w Lubinie. Podobno odby\u0142 si\u0119 te\u017c mecz z reprezentacj\u0105 P\u00f3\u0142nocnej Grupy Wojsk Armii Czerwonej. Lubinianie wygrali (1:0) a bramk\u0119 strzeli\u0142 W\u0142odarczyk. Na meczu mia\u0142 by\u0107 obecny sam Konstanty Rokossowski. <\/sup>Podobno Rokossowski tak si\u0119 w\u015bciek\u0142, \u017ce radzieccy pi\u0142karze wracali do Legnicy piechot\u0105. To spotkanie traktowa\u0107 nale\u017cy bardziej jako lokaln\u0105 legend\u0119, poniewa\u017c nie znamy ani daty tego meczu ani \u017cadnych oficjalnych informacji poza ustnym przekazem.<\/p>\n\n\n\n

1 marca 1946 r. odby\u0142o si\u0119 walne zebranie organizacyjne, na kt\u00f3rym powsta\u0142 KS OM TUR \u201eZawisza\u201d Lubin. W sk\u0142ad Zarz\u0105du weszli: J. Nowicki jako przewodnicz\u0105cy, Micha\u0142 Czupi\u0144ski \u2013 wiceprzewodnicz\u0105cy, Ludwik Krasucki \u2013 sekretarz, Mastalski \u2013 skarbnik oraz Wieczorek i Czy\u017cewski jako cz\u0142onkowie Zarz\u0105du. Na dokumencie widzimy w\u0142asnor\u0119czne podpisy Nowickiego i Krasuckiego, kt\u00f3rzy 2 marca prosili Pe\u0142nomocnika Rz\u0105du RP o zatwierdzenie klubu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

[Fot. Dokument z dat\u0105 powstania KS OM TUR \u201eZawisza\u201d]<\/p>\n\n\n\n

W\u00f3wczas tak\u017ce zosta\u0142y zainaugurowane dolno\u015bl\u0105skie rozgrywki ligowe. W pierwszej po\u0142owie lutego 1946 r. odby\u0142o si\u0119 zebranie Autonomicznego Podokr\u0119gu Pi\u0142ki No\u017cnej we Wroc\u0142awiu. Na posiedzeniu uchwalono wyb\u00f3r nowego zarz\u0105du Autonomicznego Podokr\u0119gu Pi\u0142ki No\u017cnej oraz wezwano kluby do natychmiastowego zarejestrowania si\u0119. OM TUR Zawisza Lubin zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do rozgrywek eliminacyjnych do A klasy. 16 marca 1946 r. Wydzia\u0142 Gier i Dyscypliny dokona\u0142 losowania i podzia\u0142u zg\u0142oszonych dru\u017cyn do rozgrywek eliminacyjnych. Ustalono, \u017ce rozgrywki odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 w czterech grupach. Do rozgrywek ostatecznie przyst\u0105pi\u0142y pi\u0119\u0107dziesi\u0105t dwie dru\u017cyny. Pierwszymi rywalami \u201eZawiszy\u201d w zorganizowanych rozgrywkach by\u0142y dru\u017cyny tworz\u0105ce grup\u0119 IV eliminacji do klasy A. w sk\u0142ad tej grupy wchodzi\u0142y, opr\u00f3cz KS OM TUR Zawisza Lubin: Milicyjny KS Wroc\u0142aw, RKS Pafawag Wroc\u0142aw, KS S\u0142awa \u015al\u0105ska, Milicyjny KS Zgorzelec, OM TUR Z\u0142otoryja, OM TUR Chojn\u00f3w, KS Promie\u0144 \u017bary, KKS Warsztatowiec Wroc\u0142aw, OM TUR Wroc\u0142aw, KS Odra Nowa S\u00f3l, KKS Ruch Jelenia G\u00f3ra.<\/p>\n\n\n\n

Wracaj\u0105c jeszcze do w\u0105tku powstania KS OMTUR \u201eZawisza\u201d Lubin i rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy moimi ustaleniami, a klubow\u0105 datacj\u0105, to problem jest prozaiczny. Gdy odnalaz\u0142em wy\u017cej wymieniony dokument to zg\u0142osi\u0142em ten fakt w klubie. Klub w publikacji na 70-lecie i przez kolejne lata powiela\u0142 b\u0142\u0119dnie przyj\u0119t\u0105 dat\u0119 zg\u0142oszenia, czyli 2 marca 1946 r., a nie dat\u0119 walnego zebrania dzie\u0144 wcze\u015bniej. O ile przy publikacji ksi\u0105\u017cki mogli nie dysponowa\u0107 tym dokumentem, o tyle po moim zg\u0142oszeniu tego faktu warto pochyli\u0107 si\u0119 nad spraw\u0105. Kolejna kwestia i pytania wielu z Was dlaczego chcemy datowa\u0107 klub od 1945 r. jak zg\u0142oszono go dopiero w 1946 r. i wcze\u015bniej nie brano udzia\u0142u w rozgrywkach ligowych. Tu odpowied\u017a jest prosta. Jak pisa\u0142em wy\u017cej w tek\u015bcie dopiero w lutym 1946 r. powsta\u0142 Autonomiczny Podokr\u0119g Pi\u0142ki No\u017cnej we Wroc\u0142awiu, czyli dzisiejszy odpowiednik DZPN, kt\u00f3ry zainaugurowa\u0142 rozgrywki i tworzenie si\u0119 ligi. Wcze\u015bniej kluby gra\u0142y mecze mi\u0119dzy miasta lub z garnizonami wojskowymi w danym mie\u015bcie b\u0105d\u017a regionie. Pozostawiam Was z tym tekstem i rozmy\u015blaniem o pocz\u0105tkach naszego klubu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzieje lubi\u0144skiego pi\u0142karstwa doczeka\u0142y si\u0119 skromnej monografii wydanej na 70-lecie klubu oraz zaledwie kilku stron w wydanej przez Muzeum Historyczne w Lubinie publikacji o lubi\u0144skim sporcie. Aktualnie nad ksi\u0105\u017ck\u0105 o… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17430,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,24],"tags":[2379,1434,2475,2168,1435,89],"class_list":["post-29362","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-historia","tag-01-03-1946","tag-historia","tag-ks-om-tur-zawisza-lubin","tag-om-tur-lubin","tag-tradycja","tag-zaglebie-lubin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29362","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29362"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29362\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29364,"href":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29362\/revisions\/29364"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17430"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaglebiak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}